Ogólna charakterystyka (zachodnio-łemkowskiej) architektury sakralnej

Charakterystykę cerkwi łemkowskiej rozpocząć należy od opisania jej typowego trójdzielnego układu odpowiadającego wymogom liturgii wschodniej. Są to budynki drewniane o konstrukcji zrębowej budowane na planie wydłużonego prostokąta podzielonego na trzy człony. W pierwszym pomieszczeniu od zachodu podczas nabożeństwa przebywały kobiety, stąd jego nazwa "babiniec". Następny człon stanowiła szersza i wyższa nawa przeznaczona dla mężczyzn. Ostatnim elementem było prezbiterium (sanktuarium), przeznaczone wyłącznie dla duchowieństwa, wielkością zbli-żone do babińca. Każda część była zbudowana na rzucie kwadratowym, co rozbijało centralny akcent środkowej nawy. Nawy nakrywane były mniej lub więcej zgeometryzowanymi kopułami w konstrukcji zrębowej, zakrytymi zewnętrznymi obudowami z gontów. Ze względu na cerkiewny charakter tych obiektów zwieńczenie kopuł i dachów nad każdym członem było baniaste. Z czasem przybrały one kształt hełmów cebulastych ze ślepymi latarniami. Prezbiterium kryte jest zazwyczaj dachem trójspadowym, zawsze z baniastą sygnaturką.
Nad babińcem wznosi się najczęściej okalająca go w przyziemiu wysoka dzwonnica - wieża izbicowa z barokowym hełmem konstrukcji słupowo-ramowej. Stropy części cenralnej tj. nawy przybierały często oryginalną postać ośmiu- lub czworobocznych piramid belkowych. Tworzyła się spe-cyficzna gradacja akcentów wysokościowych: od najmniej-szej wieżyczki prezbiterium, do hełmu wieży od zachodu.
Ten element konstrukcji zawdzięczały cerkwie łemkowskie polskiemu barokowi, ale tylko w części szczytów, zwieńczeń i detali zdobniczych. Do tradycji wschodniej należy, bowiem "trójdzielność i "trójkopułowość" tych świątyń.
Malowniczość drewnianych cerkwi łemkowskich potęguje jeszcze usytuowanie ich na wzniesieniach, na ogół poza zabudową wiejską, w miarę możliwości przy cieku wodnym (potok, rzeka) oraz otoczenie ich kręgiem drzew. Teren sakralny zamykało kamienne lub drewniane ogrodzenie z gontowym daszkiem i ozdobną bramka. Świątynie ustawiano na prostym, niskim kamiennym cokole z głazów polnych wyrównujących teren. W ciągu ostatnich lat liczba cerkwi ciągle maleje. W 1974 r. było ich ponad 80. Jednak już w dziewięć lat później w 1983 r. określano ją na 64.